Op 22 oktober om 19.30 zal in Walter’s Bookshop de presentatie plaatshebben van Liefde, oorlog en onderduik. Het tragische leven van de Groningers Toob en Nettie van Blankenstein (Verbum/Bibliotheek van de Holocaust). Leo van Bergen tekende het verhaal op van een man en vrouw en hun beider families vanaf hun geboorte rond 1920 tot hun vertrek naar Israël in 1965. Zij hebben door onderduik de oorlog overleefd. Hij bleek na de oorlog dat geluk met iedereen in zijn familie te delen, zij bleek de enige van die van haar.
Liefde, oorlog en onderduik
Zij zien het gevaar en duiken onder. Zij weten of voelen aan dat gehoor geven aan de oproep om naar een werkkamp te gaan tot weinig goeds zou leiden. En daar hebben zij (achteraf) gelijk in.
Groningen is de trieste koploper als het gaat om het hoogste percentage Shoah-slachtoffers. Meer dan 90% van de Groningse Joodse bevolking is vermoord, meer dan waar ook in Nederland. Natuurlijk komt er geluk bij kijken, maar voor Joodse Groningers die niet in actie komen, zijn de kansen nog beroerder dan elders.
Liefde, oorlog en onderduik is het verhaal van twee doodgewone mensen wonend in Groningen en Haren. In 1942 duiken zij onder – in Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Nijmegen. Adres na adres na adres. In tegenstelling tot enkele familieleden overleven de twee en keren terug naar Groningen. Teleurgesteld over hun naoorlogse behandeling emigreert het echtpaar in 1965, naar Israël: het land waar zij denken veilig te zijn.
Het verhaal van Toob en Nettie laat zien hoe ze uitgesloten worden; wie het gevaar van het fascisme ziet en er voor waarschuwt en de slachtoffers helpt; hoe onderduik in zijn werk gaat en de problemen die dat met zich meebrengt. Wat de gevolgen zijn van het beleid van een overheid die de belangen van een bepaalde groep van een hogere orde acht dan die van een andere en die economie (en eigenbelang) boven menselijkheid stelt; wat de valkuilen zijn van een op zichzelf fraai klinkend uitgangspunt als ‘gelijke behandeling’; waarom de naoorlogse tijd ‘de kleine sjoa’ wordt genoemd, en wat oorlog en vervolging voor gevolgen hebben, ook voor hen die overleven. Kortom, hoe institutioneel antisemitisme Joden klem kon zetten, niet alleen ín de oorlog.
Leo van Bergen
Dr. Leo van Bergen (1959) is historicus en gespecialiseerd in de medische gevolgen van oorlog. Eerder scheef hij onder meer De Zwaargewonden Eerst?, een geschiedenis van het Nederlandse Rode Kruis; Zacht en Eervol, een medische geschiedenis van de Eerste Wereldoorlog; Pro Patria et Patienti, over de Nederlandse militaire geneeskunde van Napoleon tot en met de dekolonisatieoorlog; De Poppenspeler van Mengele, over de Duitse ‘geneeskunde’ 1933-1945, en Bevrijd, over de psychiater Jan Bastiaans en diens LSD-behandeling van mensen met een concentratiekampsyndroom.
Plaats: Walter’s Bookshop, Oude Kijk in ’t Jatstraat 10)
Aanvang: 19.30 uur (inloop vanaf 19.15)
Reserveren gewenst: in de winkel, per mail op info@godertwalter.nl of telefonisch onder 050 312 25 23
Entrée: gratis