Op vrijdag 16 januari vond de Dag van Taal, Kunsten en Cultuur plaats in Groningen, georganiseerd door de RUG, NHL Stenden en de Hanzehogeschool. Op deze jaarlijkse studiedag wordt ingegaan op de laatste (wetenschappelijke) ontwikkelingen op het gebied van talen, kunsten en cultuur met vooral aandacht voor toepassingen in het voortgezet onderwijs. Er is een ruim aanbod van bijna dertig workshops in drie rondes die plaatsvinden in verschillende zalen van het Academiegebouw en het Harmoniegebouw. Talendocenten uit het hele land komen inspiratie opdoen en elkaar ontmoeten.
Inspiratie?
De dag begint met zogenoemde vakbijeenkomsten voor docenten Nederlands en de vier moderne vreemde talen (Engels, Duits, Frans en Spaans). Dat het talenonderwijs onder druk staat, blijkt onder andere uit het feit dat er scholen zijn die bezuinigen op hun modernevreemdetalenaanbod. Middelbare scholen zijn verplicht in de onderbouw naast Engels ook Frans, Duits of Spaans aan te bieden, plus Fries in Friesland, maar omdat de leerlingenaantallen de laatste jaren gedaald zijn en de prognose een verdere daling voorziet, moet er bezuinigd. Dat kan betekenen: vakken schrappen. Hoewel het schoolvak Spaans in de bovenbouw op veel scholen de populairste moderne vreemde taal is, is dat vak toch vaak het talenkindje van de rekening. Of dat terecht is, is de vraag. Het schoolvak Nederlands heeft met andere uitdagingen te maken. Naast de dalende leesvaardigheid is de laatste jaren ook AI, ChatGPT in het bijzonder, iets waartoe de docenten zich moeten verhouden. Aan de RUG zijn diverse PLG’s gestart, ‘professionele leergemeenschappen’, waaronder een voor docenten van het schoolvak Nederlands. In acht bijeenkomsten worden vraagstukken rondom verantwoord omgaan met Artificiële Intelligentie bij Nederlands verkend, met name bij de onderdelen kritisch lezen en schrijfvaardigheid. De eerste bijeenkomst is al op donderdag 5 februari, opgeven kan via deze site: PLG Nederlands RUG. AI: struikelblok of inspiratie? luidt de ondertitel van deze PLG.
Inspiratie opdoen is zeker iets waar deelnemers aan de Dag van Taal, Kunsten en Cultuur voor komen. Dit kan om te beginnen bij de plenaire lezing in de prachtige aula van het Academiegebouw. Hoogleraar onderwijswetenschappen Joana Duarte was de spreekster van dienst. Zij besprak in haar lezing hoe kansrijk taalonderwijs dat bijdraagt aan een rechtvaardiger en diverser Noord-Nederland kan worden vormgegeven. Talendocenten zullen niet geschrokken zijn van haar pleidooi vóór meertaligheid met de titel ‘Who is afraid of diversity?’
Weerzin en zin
Tanend taalgebruik in de moedertaal werd helaas (ook) regelmatig gedemonstreerd door het gebruik van veel Engelse begrippen bij nota bene de workshops voor het schoolvak Nederlands. De dia’s (slides) lieten zien dat de deelnemers te gast zijn bij de ‘university of groningen’ bij de ‘faculty of arts’ (zonder hoofdletters), de sprekers hadden het over studenten‘challenge’, ‘pre-reading activity’, ‘story guess’, ‘prequel’ en ‘sequel’. Inhoudelijk was er inspiratie op te doen bij onder andere workshops over creatief schrijven als zuurstof voor een bloeiende leescultuur en een bespreking van een doorlopende literatuurlijn van de brugklas tot en met de eindexamenklassen, met literatuur als basis voor alle lesstof. En zoals elk jaar werden de aanwezige docenten desgewenst geïnformeerd over de curriculumontwikkeling voor de diverse schoolvakken: wat zijn en worden de kerndoelen en referentiekaders en wat wordt het examenprogramma? Dat is geen stof waar een gemiddelde lesboer blij van wordt. Een parallel met de weerzin van de leerling tegen het schoolvak dringt zich op.
Een verademing was het interview van jeugdboekenschrijfster Els Beerten door Nynke de Haan en Marit Evers van de podcast Leve(n) Lezen! Het gesprek ging inhoudelijk over (jeugd)literatuur, de interviewsters gebruiken geen diapresentatie, laat staan dia’s met veel tekst, laat staan dat ze die dia’s voorlezen en ze hebben een vlotte en natuurlijke manier van presenteren. Voor wie zin heeft in meer van dit soort inspiratie is er gelukkig binnenkort (vrijdag 20 februari) het Groninger Literatuurfestival Het Grote Gebeuren. Er zijn nog kaarten te koop!
Door: Joke Aartsen
